Grafkapel familie Van Vollenhoven: de tempel van de Herfstlaan

De grafkapel familie Van Vollenhoven

De tempel van de Herfstlaan

Op de Algemene (gemeentelijke) begraafplaats aan de Herfstlaan in Heemstede staat de grafkapel van de familie Van Vollenhoven. Het gebouw is in neoclassicistische stijl met verschillende kleuren baksteen gebouwd, waarbij Romeinse tempels als voorbeeld hebben gediend. Onder de kapel ligt een grafkelder.

Dit gemeentelijk monument is in de winter van 2020/2021 gerestaureerd en voor het eerst weer te bezichtigen tijdens de Open Monumentendagen 2021, 11 september.

Bij dit restauratieproject is nauw samengewerkt door de gemeente Heemstede en de Historische Vereniging Heemstede-Bennebroek (HVHB). Andere gemeenten en erfgoedverenigingen kunnen dit project gebruiken om ideeën op te doen over hoe ze kunnen samenwerken en hoe funerair erfgoed gerestaureerd kan worden en onder de aandacht gebracht bij het publiek.

Video

Over de geschiedenis van de grafkapel en de restauratie is door Gerard van Schie voor de Historische Vereniging Heemstede-Bennebroek een video gemaakt. Om deze video te bekijken klik hier of bekijk hieronder.

Over de grafkapel en de familie van Vollenhoven

De grafkapel is gebouwd door en voor de jonggestorven Maurits van Vollenhoven, lid van een familie van rijke bierbrouwers. Informatie over de geschiedenis van de grafkapel en wie er in liggen begraven kun je lezen in het artikel De tempel van de Herfstlaan. Dit is najaar 2015 verschenen in het tijdschrift HeerlijkHeden van de HVHB.

De restauratie

Dit artikel gaf een onderbouwing waarom de kapel zo bijzonder is en restauratie noodzakelijk. De gemeente en de HVHB hebben intensief samengewerkt om die restauratie te realiseren. De restauratie heeft uiteindelijk € 230.000 gekost. De Provincie Noord-Holland heeft hier – omdat de kapel vroeger een provinciaal monument was – in belangrijke mate aan bijgedragen.

Om goedkeuring van de restauratie te krijgen is in februari 2018 een voorstel ingediend in de Raadscommissie Ruimte, samen met het artikel over de kapel. De HVHB heeft in die commissie ingesproken en toelichting gegeven en de politieke partijen zijn akkoord gegaan met de restauratie. Daarna is het besproken in de gemeenteraad, ook hier is het voorstel goedgekeurd en kon de restauratie in gang worden gezet.

Bouwkundig onderzoek en restauratie grafkapel

De gemeente heeft daarna een Inspectierapport en een Herstelplan op laten stellen door E.D.B.A. Elsie de Bruyn Architectuur. Vervolgens is er een aanbestedingstraject geweest en is de firma Van Braam Minnesma geselecteerd als uitvoerder. De aannemer is in augustus 2020 begonnen met de restauratie.

April 2021 was de kapel gereed. De gemeente heeft de bewoners via lokale media op de hoogte gehouden, de HVHB deed dat via haar eigen tijdschrift, de aannemer via de website.

Afbeeldingen grafkapel vòòr, tijdens en na de restauratie

Foto’s: Theo Out, Marc de Bruijn, Gerard van Schie

Restauratie grafkisten

In het restauratiebudget was geen rekening gehouden met restauratie van de drie grafkisten, terwijl deze een onlosmakelijk deel uitmaken van de grafkapel. Door corona was gemeentelijk budget politiek niet haalbaar. De HVHB is daarom een crowdfundingsactie gestart om de benodigde € 10.000 euro bij elkaar te krijgen. Hiervoor zijn fondsen benaderd, de regionale pers (het Haarlems Dagblad) en de leden van de HVHB. Met succes.

Maurits van Vollenhoven
Willem Cornelis van Vollenhoven
Maria Louisa Jacoba Cecilia van de Poll

De grafkisten worden gerestaureerd door Immink Restauratieatelier. Oorspronkelijk was het de bedoeling om de kisten in voorjaar 2020 te restaureren, maar restaurateur Inske Immink adviseerde dit later te doen, zodat de gerestaureerde kisten in najaar/winter 2021 in een relatief koele kelder teruggeplaatst kunnen worden. In goed overleg tussen gemeente, HVHB en restaurateur is zo besloten. Ondertussen wordt de temperatuur in de kelder nauwlettend gemeten. Ook van de restauratie en het terugplaatsen van de kisten worden opnamen gemaakt en de video wordt hiermee dan aangevuld.

De grafkisten van Maurits (links) en Maria (rechts)

Publiciteit

De grafkapel heeft altijd in de belangstelling gestaan. Al tijdens de bouw in 1883 werd er in het Leidsch Dagblad over geschreven en dit (macabere) bericht werd in tal van andere kranten overgenomen. Maar deze bijzondere, prachtig gerestaureerde tempel van de Herfstlaan verdient het om regelmatig in de publiciteit gebracht te worden. Dat zal ook bij de terugplaatsing van de kisten gaan gebeuren.

De gerestaureerde grafkapel kan worden bezichtigd tijdens Open Monumentendagen en het Weekend van de Begraafplaats. Dan wordt er ook in de regel een lezing gehouden door de HVHB in de aula van de begraafplaats. Door het vertellen van het verhaal van de jonggestorven Maurits en zijn grafkapel houden we zo de geschiedenis levend en kan iedereen genieten van dit schitterende funeraire monument op de Heemsteedse begraafplaats.

De kapel is ook open tijdens ‘Heemstede herdenkt’, de jaarlijkse Lichtjesavond op de begraafplaats, op de tweede woensdag in november.

Grafkapel van Vollenhoven tijdens lichtjesavond (Foto: Theo Out)

Gouden Terebinth

Terebinth is een onafhankelijke stichting die zich inzet voor het behoud van funerair erfgoed in Nederland. Behoud van en aandacht voor waardevolle begraafplaatsen en grafmonumenten staat daarbij voorop. Tweejaarlijks is er de verkiezing van de Gouden Terebinth. Deze prijs is ingesteld om het belang van begraafplaatsen en kerkhoven als funerair erfgoed onder de aandacht te brengen én om organisaties en/of privépersonen die zich bijzonder inzetten voor ons funerair erfgoed, in het zonnetje te zetten.

De gemeente Heemstede en de Historische Vereniging Heemstede-Bennebroek hebben besloten om de restauratie van de grafkapel en de grafkisten van de familie Van Vollenhoven in te dienen voor deze verkiezing als een voorbeeld van samenwerking tussen een gemeente en een lokale erfgoedvereniging bij restauratie van funerair erfgoed. Hiervoor wordt uiterlijk 15 oktober 2021 een document ingediend bij stichting Terebinth en dit wordt dan ook op deze website geplaatst.

Mochten we een prijs winnen (wat we natuurlijk hopen, de hoofdprijs is 1000 euro te besteden aan een funerair project), dan zal dit bedrag worden gevoegd bij wat er resteert na restauratie van de kisten. Daarna is er het plan om hiermee stinsenplanten te plaatsen rondom en voor de grafkapel. De kapel staat op het oudste gedeelte van de begraafplaats, het deel dat ontworpen is door Jan David Zocher in 1828. Zocher gebruikte ook stinsenplanten bij de inrichting van begraafplaatsen en het zou mooi zijn als deze planten en met name het lokale Haarlems Klokkenspel nu weer zouden terugkomen waar ze vroeger ook hebben gestaan.

Haarlems klokkenspel

Vragen?

Heeft u vragen over de grafkapel of over het restauratieproject? Maak gebruik van het contactformulier op deze website.